آموزه های روزنامه نگاری سایبر

رسانه های الکترونیکی دارای جذابیت ها و ویژگی های منحصر به فردی هستند که آنها را در رقابت با رسانه های سنتی در جایگاه بسیار والایی قرار می دهد.

موحدیان – بدون شک یکی از مهترین دستاوردهای تحقق جامعه اطلاعاتی و گسترش استفاده از شبکه های اطلاع رسانی، به خصوص اینترنت در سطح جهان به وجود آمدن مفهومی به نام روزنامه نگاری سایبر در برابر روزنامه نگاری سنتی است.
اگر تا یک دهه پیش عده محدودی روزنامه نگار با اتکا به چند ابزار کسب خبر محدود و غالبا با حضور در صحنه حوادث دست به تولید خبر می زدند، با تحولات دنیای دیجیتال امروزه هر انسانی در صورت تمایل می تواند به مدد روش های نوین اطلاع رسانی وکسب خبر به یک روزنامه نگار مبدل شود و با فشردن یک دکمه خبر خود را به سرعت در اختیار میلیاردها نفر قرار دهد.

ویژگی های روزنامه نگاری سایبر
واقعیت ان است که رسانه های الکترونیکی دارای جذابیت ها و ویژگی های منحصر به فردی هستند که آنها را در رقابت با رسانه های سنتی در جایگاه بسیار والایی قرار می دهد. از جمله این ویژگی ها می توان به موارد زیر اشاره کرد.

1- در روزنامه نگاری سایبر می توان پس از انتشار خبر در هر زمان ومکان اطلاعات تازه را به آن افزود و میزان انعطاف بسیار بالاست. در حالیکه در روزنامه نگاری سنتی پس از چاپ خبر در روزنامه یا پخش آن در بخش های خبری رادیو وتلویزیون امکان تغییر واصلاح آن وجود ندارد و در صورتی که اطلاعات بیشتری در مورد خبری کسی شود باید تا زمان انتشار شماره جدید روزنامه منتظر ماند. به بیان دیگر روزنامه نگار سایبر در قید و بند زمان ومکان گرفتار نیامده است. از سوی دیگر مخاطب روزنامه نگار سایبر هم چنین محدودیتی ندارد و به عنوان مثال نباید تا زمان انتشار روزنامه یا آغاز اخبار تلویزیون منتظر بماند، بلکه تنها کافی است در هر زمان به اینترنت وسایت مورد علاقه اش مراجعه کند و از جدیدترین اخبار مطلع شود. نوشته ها ودیدگاههای روزنامه نگاران لحظه به لحظه در معرض قضاوت ودید وی قرار می گیرند وفاصله مکانی با رسانه دیگر معنایی نخواهد داشت.

2- در روزنامه نگاری سایبر واسطه ها از بین می روند وارتباط بی واسطه بین رسانه ومخاطب ایجاد می شود. علاوه بر این همانطور که اطلاعات از سوی روزنامه نگار به سمت مخاطب جریان می یابد، وی نیز امکان می یابد تا اطلاعات مورد نظر خود را برای رسانه ارسال کند، زیرا روزنامه نگاری سایبر خیابانی دو طرفه است. این کار از طریق آدرس های پست الکترونیک سایت، فرم های نظرخواهی تعبیه شده در آن، مجامع آنلاین و دیگر سیستم های مشابه امکان پذیر است.

3- استفاده از Hypertext (فرامتن) : یکی ازبدیع ترین ویژگی ها و محاسن روزنامه نگاری سایبر وجود فرامتن است. احتمالا به هنگام گشت وگذار در وب سایتهای مختلف و از جمله سایتهای متنوع اطلاع رسانی با واژه هایی روبرو شده اید که با کلیک کردن بر روی آنها صفحه دیگری که حاوی اطلاعات بیشتری در مرود آن واژه بوده به نمایش درآمده است. این همان مفهوم فرامتن است که نشان می دهد متون در جهان رسانه های سایبر به هم گره خورده اند و دسترسی به سوابق و تمامی اسناد مربوط به آنها به سادگی ممکن شده است. امروزه تمامی سایتهای خبری معتبر با استفاده از این روش، امکان دسترسی کاربر به جزییات قبلی مربوط به یک خبر را فراهم می آورند. این در حالی است که در روزنامه نگاری سنتی برای این کار باید به آرشیو کاغعذی روزنامه ها مراجعه میشد که کاری وقت گیر و پرهزینه است.

4- در رسانه های سایبر استفاده از متن و عکس که در رسانه های سنتی هم موجود بود، متحول شده و علاوه بر این صدا، موسیقی، ویدئو و .. به کمک روزنامه نگار می آید تا مقصود خود را هر چه بیشتر برای مخاطب توضیح دهد.

آنچه که ما در این مطلب قصد بیان و توضیح آن را داریم در واقع همین بخش چهارم است که در دوره های آموزش روزنامه نگاری سایبر در نقاط مختلف جهان هم توجه ویژه ای به آن معطوف می گردد.

اجزای رسانه های سایبر
الف) متن: بدون شک متن یا text، جزء بنیادین و مهمترین مولفه روزنامه نگاری سایبر است. کارشناسان معتقدند در مورد میزان لغات به کار رفته در صفحات وب محدودیت وجود دارد و کاربر پس از مطالعه 300 الی 400 لغت تمرکز خود را از دست داده و پس از خواندن 600 الی 800 لغت به طور کلی از مطالعه مطلب روی برمی گرداند. لذا روزنامه نگاران جهان سایبر باید از مطول نویسی خودداری کنند و به قول معروف جامع ومانع بنویسند.
متون در محیط وب به سه بخش تقسیم می شوند. متون ایستا (static)، متحرک(moving) و لینک (link). متون ایستا مشابه با متون چاپی هستند که قابل انتقال یا تغییر نبوده و کاربر نیز نمی تواند تغییری در آنها ایجاد کند.
متون متحرک بیشتر در آگهی های تحت وب به کار گرفته می شوند که ممکن است تغییر کرده یا از صفحه محو شوند و سپس مجددا به نمایش گذارده شوند.
بر روی لینکها نیز می توان کلیک کرد و به اطلاعات تازه ای دست یافت. مفهوم فرامتن در اینجا معنا پیدا می کند. لینک ها معمولا با رنگ یا فونت یا ظاهری متفاوت از متون ایستا متمایز می شوند.

ب) عکس ها: بدون شک یک عکس مرتبط و با کیفیت خوب، خبر را چه در دنیای مجازی و چه در یک روزنامه چاپی برای خواننده جذاب تر و خواندنی تر می کند. لذا یک خبرنگار حوزه سایبر همیشه باید دوربین دیجیتالش را به همراه داشته باشد تا از رویدادهای مورد نظرش عکس تهیه کند.
نکته بسیار مهم در مورد عکس هایی که همراه با خبرها منتشر می شوند آن است که ابعاد وحجم آنها نباید آن قدر زیاد باشد که بارگذاریشان بر روی صفحه وب را کند و بازدیدکننده را خسته کند. برای همین عکس های تهیه شده توسط دوربین های دیجیتال معمولا برای انتشار در وب مناسب نیستند وباید توسط نرم افزارهای گرافیکی تغییراتی در آنها حاصل شود. همچنین استفاده نامناسب از آگهی درصفحه هم از تاثیر عکس به میزان زیادی می کاهد. عکس های به کار گرفته شده در وب هم چند دسته هستند. دسته اول عکس های مجزا ومستقل هستند که معمولا همراه با متن خبر به کار می روند وبرای توضیحشان از زیرنویس یا یک فایل صوتی کمک گرفته می شود.
دسته دوم به Slide show معروف هستند. منظور از این اصطلاح مجموعه ای از عکس هاست که به طور خودکار و پشت سرهم به نمایش درمی آیند وقبل از نمایش هر عکس پیش نمایش آن قابل مشاهده نیست. اما دسته سوم گالری نام دارد که در قالب آن مجموعه ای از عکس ها به صورت پیش نمایش و در ابعاد کوچک در صفحه وب به نمایش درمی آیند و کاربر با مشاهده و انتخاب هر کدام از آنها می تواند تصویر کامل را با جزییات بیشتر مشاهده نماید.

ج) گرافیک: اگر بتوانید در خبر یا مقاله خود از تصاویر گرافیکی برای تشریح بهتر ماوقع استفاده کنید، اگر نقشه ای جغرافیایی به کار ببرید یا به مدد انواع جداول اماری مقایسه ای ادعاهایتان را ثابت کنید، یه یهترین نحو از امکانات گرافیکی جهان روزنامه نگاری سایبر استفاده کرده اید. استفاده مناسب از گرافیک وعکس دربسیاری از مواقع تاثیرگذارتر از چندین صفحه مطلب است، اما گرافیک هم در فضای مجازی دارای یک تقسیم بندی سه گانه است.
گرافیک ثابت وایستا حرکت نمی کند و نمی توان بر روی آن کلیک کرد. این نوع گرافیک ممکن است حاوی اجزای مختلفی اعم از عکس و متن باشد.
گرافیک متحرک به صورت انیمیشن بوده و ممکن است حاوی اطلاعات جانبی باشد که می توان با کلیک کردن بر رویشان به جزییات بیشتری پی برد.
اما گرافیک در قالب به گونه ای است که می توان بر روی آن کلیک کرد. این نوع گرافیک ممکن است ایستا یا متحرک باشد. در این موارد معمولا با حرکت دادن موشواره بر روی گرافیک با جلوه های تصویری مواجه می شویم. در اینجا هم امکان استفاده از متن وجود دارد.

د) صدا: اگر بخواهید خبرتان را با مصاحبه با مردم یا عامل ایجاد خبرهمراه کنید و لینک این مصاحبه را با کیفیت مناسب در متن خبربگنجانید، کاربران راحت تر ادعایتان را باور می کنند. اما صدا در محیط وب هم انواع مختلفی دارد.
صدای Instant یا فوری تنها بازخود عملی است که کاربر در برخورد با صفحه وب انجام می دهد. به عنوان مثال می توان یک صفحه وب را به گونه ای طراحی کرد که در صورت کلیک کردن بر روی یک دکمه خاص صدای بیب شنیده شود. در حال حاضر به ندرت در سایتهای خبری چنین شیوه ای به کار گرفته می شود.
صدای Looping یا تکرار شونده یک قطعه صداست که در صورت بالا آمدن صفحه وب به صورت پشت سرهم پخش می شود.اما نوع سوم صدای غیرتکرارشونده یا Non-looping است که تنها یک بار پخش شده و به طور خودکار تکرار نمی شود. معمولا در سایتهای خبری این نوع صدا به کار گرفته می شود.

ه) ویدئو: استفاده از تصاویر ویدئویی برای تکمیل یک خبر اگر چه از بدیع ترین جلوه های استفاده از قابلیتهای روزنامه نگاری سایبر به حساب می آید، اما باید توجه داشت اگر فرد از اتصال اینترنت پرسرعتی برخوردار نباشد، وقت خود را برای تماشای ویدئو صرف نخواهد کرد. در مورد نحوه تهیه فیلم ویدئویی برای استفاده در محیط مجازی نکات فراوانی وجود دارد که شاید در آینده به آن پرداختیم.

و) تعامل با کاربر: تعامل با کاربر در یک سایت خبری به شیوه های گوناگون انجام می شود. ایجاد امکان ارسال email برای خبرنگاران سایبر و مسئولان سایت، گنجاندن فرم نظرخواهی در پایان هرخبر، ایجاد فضایی برای بحث زنده در مورد اخبار، امکان پذیر کردن چت در مورد اخبار و دادن امکان ویرایش و اصلاح اخبار به بازدیدکنندگان از جمله شیوه های تعامل در فضای مجازی با کاربران است.
البته آنچه که تا بدین جا ذکر شد تنها بیان برخی مقدمات و اصول اولیه روزنامه نگاری سایبر بود و به طور قطع آشنایی بیشتر با این مفهوم مستلزم صرف وقت و مطالعه منابع گسترده ای است که خوشبختانه دسترسی به آنها در صورت آشنایی با زبان انگلیسی به راحتی از طریق اینترنت ممکن است.

روزنامه هموطن سلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اجرا شده توسط: همیار وردپرس