اجاره نرم‌افزار روی وب : ‌on-demand software و ‌software-as-a-service

نرم‌افزارهای درخواستی موج بعدی ارائه نرم‌افزار

اشاره :

اوراکل، مایکروسافت و SAP، در کنار سایر رقبای بزرگ و کوچک، سرگرم تلا‌ش برای تصاحب سهم بیشتری از بازار نرم‌افزار هستند. در سال 1999، زمانی که Mark Benioff (مدیرعامل Salesforce.com) برای ایده اجاره نرم‌افزار شروع به بازاریابی کرد، کسی از آن استقبال ننمود. اما وی دلسرد نشد و به کار خود ادامه داد. اکنون آن دوران گذشته است و حتی شرکت اوراکل با خرید شرکت Siebel (در اواخر سال گذشته) سعی می‌کند با تأسی به روش Saleleforce، استراتژی جدید کاری خود را ترتیب دهد.
منبع: بیزنس ویک

سادگی‌
چرا این‌همه هیاهو؟ اجاره نرم‌افزار روی وب، که در صنعت کامپیوتر به‌نام نرم‌افزار درخواستی ‌(‌on-demand software) یا سرویس نرم‌افزاری ‌(‌software-as-a-service) شناخته می‌شود، راه‌حل مناسبی برای مشکلات بزرگی است که شرکت‌ها در تجارت نرم‌افزار با آن‌ها مواجهند.

برای تازه‌کاران، برنامه‌های کاربردی توسط یک فروشنده نرم‌افزار (و نه شرکت‌های اینترنتی)، میزبانی و پشتیبانی می‌شوند و بدین ترتیب هزینه تمام شده پایین‌تر و استفاده و اجرای آسان‌تری خواهند داشت.

مطلب دیگر این‌که، مشتریان عموماً به‌جای یک پیش پرداخت قابل توجه (که برای شرکت‌های بزرگ به میلیون‌ها دلار خواهد رسید،) تنها حق اشتراک ماهیانه پرداخت می‌کنند. از آن بهتر این‌که، مشتری در صورت عدم رضایت می‌تواند به‌سادگی با توقف پرداخت هزینه، به استفاده از نرم‌افزار پایان دهد.در گذشته، نرم‌افزارها پرهزینه بودند و به زمان زیادی هم برای نصب و راه‌اندازی نیاز داشتند. در ضمن، امکان اعتراض به کیفیت آنان نیز بسیار زیاد بود!
بنابر تحقیقات ‌AMR، تولیدکنندگان نرم‌افزارهای on-demand در سال جاری درآمدی کمتر از دومیلیارددلار خواهند داشت. این هنوز کمتر از ده درصد کل بازار نرم‌افزار است.

اما این میزان با سرعت بیست‌درصد در سال افزایش می‌یابد. این میزان رشد در مقایسه با میزان تک‌رقمی رشد نرم‌افزارهای سنتی، قابل‌توجه است. به‌هرحال، با وجود اختلافات گسترده‌ای که در میزان موفقیت آن وجود دارد، نرم‌افزار درخواستی آن‌قدر نظام قدرتمندی دارد که دست‌اندرکاران نرم‌افزار به آن به چشم یک استراتژی نگاه کنند.
سرنوشت Siebel را به‌عنوان یکی از شرکت‌های موفق اینترنتی در نظر بگیرید. این شرکت به خاطر عرضه بسته‌های نرم‌افزاری گران‌قیمت و پیشرفته، با SAP رقابت می‌کرد و به خاطر فروش محصولات ارزان‌قیمت و ساده‌تر، تحت‌فشار ‌‌‌Salesforce قرار داشت. پس از سال‌ها اعلام نارضایتی از نرم‌افزار‌های عرضه شده ‌Salesforce، به‌خاطر عدم کارایی و امکانات پایین، بالا‡‌خره در سال 2003،‌‌‌Siebel استراتژی ‌on-demand را معرفی کرد؛ اما خیلی دیر شده بود.

در حال حاضر تمایلی به انتشار محصول براساس سیاست‌های ‌Siebel وجود ندارد، اما از آن‌جایی که هنوز عمده نرم‌افزارهای درخواستی در حوزه مدیریت ارتباط مشتریان ‌(CRM) نوشته شده‌اند، اوراکل،‌‌SAP و مایکروسافت اعلام کرده‌اند که در صورت توسعه و استقبال از این‌گونه نرم‌افزار‌ها، آمادگی کامل برای حضور در این حوزه را دارند.
بزرگ‌ترین و جدیدترین تغییر استراتژی از جانب SAP صورت پذیرفت.

این شرکت قوی‌ترین فروشنده نرم‌افزارهای کاربردی است که محصولات آن، همه چیز از برنامه حسابداری مدیریتی گرفته تا نرم‌افزار تیم فروش شرکت را در برمی‌گیرند. از اوایل سال‌جاری و از هنگام اعلام استراتژی ‌‌on-demand، تا امروز که به ساخت برنامه‌های ‌Customer Relationship Management‌) CRM) ‌محدود شده است،‌ SAP ‌عقبگرد بزرگی را انجام داده است.

همچنین مایکروسافت در ماه نوامبر و در جریان یک رویداد (که بسیاری آن را به دوره ورود این شرکت به جنگ مرورگرها تشبیه می‌کنند) ورود خود به حیطه on-demand را تأیید نمود. بنابر یک گزارش داخلی که در هفته‌نامه بیزنس‌ویک منتشر شد، مایکروسافت تصدیق می‌کند که یک‌بار دیگر برای ورود به یک بازار جدید، وقت را از دست داده است. اما سعی دارد به حرکت خود برای رسیدن به دیگر رقبا سرعت بدهد.

زمانی که اوراکل 5.8 میلیارددلار برای خرید ‌‌Siebel هزینه نمود، لری السیون مدیر عامل این شرکت تصریح کرد: با ارزش‌ترین دارایی‌ای که هزینه‌های صرف شده برای آن به هیچ‌وجه هدر نرفته، نرم‌افزار ‌‌‌CRM on-demand شرکت ‌Siebel است که رقیبی برای Salesforce محسوب می‌شود.

رقابت سه‌جانبه‌
گذشته از مسائل تبلیغاتی، آیا هیچ‌کدام از این سه فروشنده بزرگ نرم‌افزار اقدامی جهت مهندسی مجدد تجارت خود حول نرم‌افزارهای ‌on-demand می‌کنند یا خیر ؟

سابقه حضور و فعالیت اوراکل در این عرصه بیشتر بوده و احتمال انجام دادن این‌کار توسط این شرکت قوی‌تر است. اما برخی از ناظران، از تعریف اوراکل از‌ on-demand با کنایه حرف می‌زنند و می‌گویند: <این‌ها همان نرم‌افزارهای عادی و معمولی اوراکل هستند که پشتیبانی از آن‌ها به منابعی در خارج از شرکت سپرده شده است، نه نرم‌افزارهایی جدید، سبک و خوش‌دست که به منظور بهره بردن از مزیت‌ها و فواید وب نوشته شده باشند.>

از سال 1999 تاکنون، صدها هزار نفر به نرم‌افزارهای کاربردی اوراکل دسترسی دارند. این شرکت اخیراً روی یک مرکز داده (‌Data Center) مدرن و پیشرفته در تگزاس سرمایه‌گذاری نموده است که در آن بیش از ششصد مهندس در حال تحقیق و توسعه (R‌&D) روی نرم‌افزارهایی هستند که ماهیت آنان به صورت سرویس روی وب
‌(‌Software-as-a-Service) است.

‌Juergen Rottler جانشین مدیرعامل بخش ‌on-demand اوراکل، می‌گوید: <پیش‌بینی می‌کنم تا پنجاه درصد مشتریان از نرم‌افزارهایی که از این راه ارتقا می‌یابند، استفاده نمایند.> وی می‌افزاید: <مشتریان به‌طور فزاینده‌ای مایل نیستند خود نسبت به اجرای نرم‌افزار اقدام کنند.>

اوراکل دچار یک اختلال پیچیده در ارتباط با خرید اخیر خود شده است. حتی اگر این شرکت درباره سرنوشت ‌‌CRM On-Demand خاطرجمع نباشد، ‌‌Benioff آرامش حاکم را نشانه‌ای از این می‌داند که اوضاع بر وفق مراد نخواهد بود. وی با طعنه می‌گوید: <اوراکل Siebel را به قتل رساند.> و می‌افزاید: <تمام ساختمان‌های Siebel خالی و دیگر هیچ‌کس در خانه نیست. تمام مدیران رده بالا، شرکت را ترک کرده‌اند.>

برداشت‌های مختلف
السون، مدیرعامل اوراکل، به صراحت تصویری از تغییر مدل تجارت نرم‌افزار را ترسیم نمود . وی یکی از اولین سرمایه‌گذاران هر دو شرکت ‌Salesforce و ‌‌NetSuite است. شرکت اخیر یک شرکت on-demand است که احتمالاً امسال با سرمایه‌ای بالغ بر یک میلیارد دلار، وارد بازار بورس خواهد شد.

با وجود رقابت کینه‌توزانه حاکم،‌ السون هنوز سهم قابل ملاحظه ولی اعلام نشده‌ای از ‌Salesforce را در اختیار دارد. هرچند السون گفته است از دیدن شکست Salesforce زمانی که اوراکل کسب‌وکار آن را تصاحب می‌کند، خوشحال خواهد شد! به علاوه، او مالک بیش از نیمی از NetSuite نیز هست. شرکتی که نرم‌افزارهای کاربردی آن، تمام نیازمندهای هدایت یک کسب و کار، از CRM گرفته تا مدیریت سفارش‌ها را برطرف می‌سازد.

به تازگی و طی سال گذشته، مدیران SAP با سپردن مدیریت نرم‌افزارها به شرکت‌های واسط، میزان تمایلات و خواسته‌های مشتریان خود را کمرنگ نموده‌اند و شرکت نیز تا حد زیادی به این نظریه و روش تمایل نشان داده است.

اما مدیران ‌SAP بر این باورند که مشتریانشان خواستار راهی سریع‌تر و ساده‌تر برای اجرای نرم‌افزارها هستند. به همین خاطر شرکت نسخه ‌on-demand محصول CRM خود را در اوایل امسال معرفی می‌کند. ‌SAP هنوز هم به سختی در حال تغییر فرم تجاری خود و مبارزه با دیگر تهیه‌کنندگان نرم‌افزارهای درخواستی‌ مانند ‌‌‌Salesforce است.
درعوض،‌‌SAP این نظریه را تحمیل می‌کند که محصولات‌ درخواستی باعث رونق برنامه‌های پیچیده‌تر و گران‌قیمت‌تر سنتی شرکت می‌گردند. ‌Peter Graf جانشین مدیرعامل شرکتSAP می‌گوید: <ما معتقدیم ‌‌ ‌on-demand شروعی عالی را تضمین می‌نماید. اما هر چه به‌جلو می‌رویم، شرکت‌ها مایلند تا تمایز خود را در نحوه رسیدگی کردن و خدمات‌رسانی به مشتریان نشان دهند.>

مانع‌تراشی‌
از میان سه شرکت بزرگ یاد شده، مایکروسافت توانمندی بیشتری برای منفعت بردن (یا شکست در صورت تزلزل و لغزش) دارد. عمده مشتریان تجاری مایکروسافت، شرکت‌های کوچک تا متوسط هستند. تا زمانی که این مشتریان درخواست نرم‌افزارهایی ارزان‌تر و آسان‌تر از لحاظ نصب و استفاده را دارند، نورسیدگانی همچون ‌NetSuite و‌‌ Salesforce که تمام تلاش خود را برای جلب رضایت و در صورت امکان، جلب این مشتریان به کار می‌گیرند، تهدیدات ویژه‌ای محسوب می‌شوند.

مایکروسافت روی ویندوز و آفیس‌Live کار می‌کند؛ یعنی همتایان آنلا‌ین نرم‌افزارهای مایکروسافت که روی PCها ساکنند. این شرکت می‌کوشد نسخه‌های میزبان نرم‌افزارهای فعلی را نیز جایگزین نماید.

چالش در این‌جاست که تاکنون بر اساس رسوم گذشته،‌ نرم‌افزارها از طریق توزیع‌کنندگان به فروش می‌رسیدند و برای این‌که این توزیع‌کنندگان فشاری را بر مشتریان وارد نیاورند، مایکروسافت مجبور است شرایط مناسبی را به آنان عرضه کند. تا زمانی‌که توزیع‌کنندگان در ازای پرداخت پول برای دریافت مجوز فروش صداقت را احساس نکنند، مایکروسافت باید توزیع کنندگان خود را قانع کند که این همکاری از لحاظ اقتصادی منافعی برای آنان به همراه دارد. از آن‌جایی که این شرکت پیش‌پرداختی بابت فروش مجوز دریافت نمی‌کند، می‌گوید: <میزبانی نرم‌افزارهای درخواستی خود را بر عهده نخواهد گرفت.>

این مسئله می‌تواند به مانعی بر سر راه مشتریان تبدیل شود. این حقیقت که مایکروسافت وظایف میزبانی را بر گردن شرکای خود می‌اندازد، باعث می‌شود افرادی مانند ‌Rob Bois تحلیلگر ‌‌AMR که خود یکی از مشتریان این‌گونه سرویس‌هاست، دچار تردید شود؛ زیرا این بدین معنی‌ است که چنانچه در جایی دو دلواپسی بزرگ شرکت‌های فعال این حوزه، یعنی زمان در دسترس‌بودن (up time) و امنیت وجود داشته باشد، نشانه این است که در آنجا کنترل کمتری بر اوضاع حاکم است.

این تحلیلگر براین‌باور است: <در اینجا کنترل از دست رفته است. کاری که آن‌ها باید انجام دهند، تبدیل CRM به چیزی مانند ‌‌MSN است. برای این سرویس، مایکروسافت یک مرکز داده ‌(‌Data Center) را ایجاد نموده است و آن را به شرکای کاری خود اجاره می‌دهد. ولی فعلا‌ً می‌توان گفت که حدود یک‌سال با معماری‌ای که این تبدیل را انجام بدهد فاصله داریم.>

آینده مبهم‌
زمانی‌که صحبت از مجموعه برنامه‌های ‌on-demand به میان می‌آید، مایکروسافت، اوراکل و ‌SAP نقاط ضعف و نقاط قوت منحصر به خود را دارند. اما از دید تحلیلگران و مشتریان، تنها یک چیز از همه مهم‌تر است؛ تعهد. برخلاف انقلاب‌ها و تحولات نرم‌افزاری گذشته که از فناوری‌های جدید، جالب و جذاب زمان خود تأثیر می‌پذیرفتند، این تحول ا‌ثری از تعهد را با خود به همراه ندارد، چه اگر وجود داشت، آینده و فناوری‌های درهای خود را به سوی آن می‌گشودند.

تأثیر نرم‌افزارهای درخواستی هم روی مدل‌های تجاری و هم روی فرهنگ خواهد بود. این فناوری در حال تغییر چگونگی فروش و تولید نرم‌افزارهاست. در اینجا مجدداً ممکن است اوراکل ارجحیت کمی داشته باشد. این شرکت در حال از بین بردن وابستگی خود به دریافت پیش‌پرداخت‌های سنگین بابت اعطای مجوز و روی‌آوردن به دریافت‌های سالیانه از مشتریان قدیمی خود است.

این شاید پاسخی باشد برای این‌که چرا مشتریان به سرویس‌های درخواستی علا‌قمند ‌هستند. ‌‌SAP در بازار نرم‌افزارهای کاربردی پیشرو است و در آینده نیز از سپردن تعهد و التزام در برابر مشتریان خود سر باز نخواهد زد. در همین حال مایکروسافت سابقه بیشتری در زمینه فروش نرم‌افزارهای ارزان‌تر و ساده‌تر دارد و از لحاظ درآمد، وابستگی خیلی زیادی هم به دریافت پیش‌پرداخت بابت فروش مجوز ندارد.

در هرحال سؤال این است که کدام یک از این شرکت‌ها می‌توانند ترکیب بهتری از امکانات و نوآوری‌ها را با سهولت در استفاده از نرم‌افزارها را عرضه نمایند؟ البته مسئله این است که تا زمانی که یکی از این سه رقیب موفق به این‌کار شوند، رقبایی مانند Salesforce ،‌‌RightNow و ‌‌NetSuite به تاخت و تاز ادامه خواهند داد.

ترجمه: هومن تحویلداری‌
ماهنامه شبکه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اجرا شده توسط: همیار وردپرس